Με κεντρικό μήνυμα την πρόληψη, την ανθεκτικότητα και την αποτελεσματική διακυβέρνηση απέναντι στις προκλήσεις της κλιματικής κρίσης, ξεκίνησε τη Τρίτη 12 Μαΐου, στο Divani Caravel, το SPAY FORUM 2026 με τίτλο «Υμηττός 2030: Πρόληψη, Ανθεκτικότητα & Διακυβέρνηση».
Το Forum του Συνδέσμου Προστασίας και Ανάπτυξης Υμηττού πραγματοποιείται για 5η συνεχή χρονιά και συγκεντρώνει εκπροσώπους της κυβέρνησης, της αυτοδιοίκησης, της επιστημονικής κοινότητας, της πολιτικής προστασίας, των Σωμάτων Ασφαλείας, του εθελοντισμού και της κοινωνίας των πολιτών. Στόχος του είναι να αποτελέσει πεδίο ουσιαστικού θεσμικού διαλόγου για την προστασία του Υμηττού και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των πόλεων της Αττικής.
Ο Πρόεδρος του ΣΠΑΥ και Δήμαρχος Παιανίας, Ισίδωρος Μάδης, καλωσόρισε τους συμμετέχοντες τονίζοντας ότι το Forum αποτελεί πλέον θεσμό και σημείο αναφοράς για τον διάλογο γύρω από την προστασία του Υμηττού. Όπως ανέφερε, «σήμερα ξεκινά ένας ουσιαστικός θεσμικός διάλογος με τέσσερις παρονομαστές: την Αυτοδιοίκηση, το Περιβάλλον, την Πολιτική Προστασία και την Κλιματική Ανθεκτικότητα».
Αναφερόμενος στην έναρξη της αντιπυρικής περιόδου, ο κ. Μάδης υπογράμμισε ότι ο ΣΠΑΥ και οι 12 Δήμοι-Μέλη του βρίσκονται σε πλήρη εγρήγορση, καθώς ο Υμηττός συνδυάζει κρίσιμες προκλήσεις: ζώνες μίξης δάσους με οικισμούς, ολοένα εντονότερες κλιματολογικές συνθήκες και αυξημένο κίνδυνο λόγω ανθρώπινης αμέλειας.
«Έχουμε κοινή ευθύνη να προστατεύσουμε δύο υπέρτατα αγαθά: την ανθρώπινη ζωή και τον Υμηττό», σημείωσε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι «δουλεύουμε τον χειμώνα για όλο το καλοκαίρι και το καλοκαίρι για όλον τον χειμώνα, με αυταπάρνηση και σχεδιασμό».
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην πρόληψη, λέγοντας ότι «η Πρόληψη είναι το 80% της Καταστολής», ενώ επανέλαβε ότι στρατηγική επιλογή του ΣΠΑΥ είναι να λειτουργεί ως «τα μάτια και τα αυτιά της Πυροσβεστικής», αξιοποιώντας ανθρώπινο δυναμικό, τεχνολογικά μέσα, επιστημονικές προβλέψεις και επιχειρησιακή πληροφόρηση σε πραγματικό χρόνο.
Ο Πρόεδρος του ΣΠΑΥ ανακοίνωσε επίσης ότι εγκαταστάθηκε και τίθεται άμεσα σε λειτουργία ο πρώτος πυρομετεωρολογικός σταθμός στον Υμηττό, αποτέλεσμα της στρατηγικής συνεργασίας του ΣΠΑΥ με το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών. Όπως τόνισε, στόχος είναι όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς, από την Πυροσβεστική και το ΕΣΚΕΔΙΚ έως τους Δήμους και τους εθελοντές, να έχουν ακριβή εικόνα των συνθηκών που επικρατούν στο βουνό. «Αυτό σημαίνει ενιαίο σχέδιο και κοινό μέτωπο», ανέφερε.
Παράλληλα, ο κ. Μάδης έθεσε με σαφήνεια τις ανάγκες της Αυτοδιοίκησης για την αποτελεσματική ανταπόκριση στις αυξημένες απαιτήσεις της πολιτικής προστασίας. Όπως είπε, «δεν αρκεί ο σχεδιασμός, δεν αρκούν οι στρατηγικές συνεργασίες, δεν αρκεί η διαρκής επιχειρησιακή ετοιμότητα». Η Αυτοδιοίκηση, σημείωσε, χρειάζεται επαρκές και καταρτισμένο ανθρώπινο δυναμικό, καθώς και σταθερές χρηματοδοτήσεις από τα συναρμόδια Υπουργεία.
Την κυβέρνηση εκπροσώπησε ο Υπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Ευάγγελος Τουρνάς, ο οποίος υπογράμμισε ότι ο Υμηττός «δεν είναι απλώς ένας ορεινός όγκος δίπλα στην πόλη», αλλά «ένας ζωντανός πνεύμονας ζωής για την Αττική», με τεράστια περιβαλλοντική, κοινωνική και πολιτιστική αξία. Τόνισε ότι η συζήτηση για τον Υμηττό αφορά συνολικά το πώς οργανώνεται μια χώρα πιο ανθεκτική, πιο προετοιμασμένη και πιο αποτελεσματική απέναντι στις φυσικές καταστροφές. Όπως ανέφερε, στην Πολιτική Προστασία «η πρόληψη και η ετοιμότητα δεν είναι εποχική διαδικασία», αλλά μια συνεχής άσκηση αξιολόγησης, σχεδιασμού και επιχειρησιακής προετοιμασίας, σημειώνοντας ότι η προετοιμασία για την αντιπυρική περίοδο του 2026 έχει ξεκινήσει ήδη από τον χειμώνα. Ο κ. Τουρνάς επισήμανε ότι δεν υπάρχει περιθώριο εφησυχασμού και πως το δόγμα παραμένει η επιτήρηση, η έγκαιρη προειδοποίηση, η άμεση κινητοποίηση δυνάμεων και η γρήγορη επέμβαση στα πρώτα κρίσιμα λεπτά. Παράλληλα, τόνισε ότι η προστασία του Υμηττού δεν μπορεί να είναι μεμονωμένη ευθύνη, αλλά «μια διαρκής συλλογική προσπάθεια», με κοινό σχεδιασμό, ανταλλαγή επιχειρησιακών δεδομένων, σαφείς ρόλους και συνεργασία Υπουργείου, Αυτοδιοίκησης, επιχειρησιακών φορέων, Δασικών Υπηρεσιών, επιστημονικής κοινότητας και εθελοντών. Κλείνοντας, υπογράμμισε την ανάγκη «να μετατοπίσουμε το βάρος από τη διαχείριση των συνεπειών στην πρόληψη και την ανθεκτικότητα», σημειώνοντας ότι ο Υμηττός μπορεί και πρέπει να αποτελέσει παράδειγμα για ένα πιο ασφαλές και ανθεκτικό μέλλον.
Κωνσταντίνος Κυρανάκης, Αναπληρωτής Υπουργός Μεταφορών Ο Κωνσταντίνος Κυρανάκης, Αναπληρωτής Υπουργός Μεταφορών, στάθηκε ιδιαίτερα στη σημασία της αθόρυβης δουλειάς που γίνεται τον χειμώνα, ώστε η αντιπυρική περίοδος να έχει θετικά αποτελέσματα. Μιλώντας και με την ιδιότητα του μέλους του ΣΠΑΥ και εθελοντή της Πολιτικής Προστασίας Βύρωνα, αναφέρθηκε στην εμπειρία του στην πρώτη γραμμή τα προηγούμενα καλοκαίρια, λέγοντας ότι οι συνθήκες που βιώνουν οι άνθρωποι της Πολιτικής Προστασίας είναι από τις πιο έντονες που έχει ζήσει. Συνεχάρη όσους συμβάλλουν με εξοπλισμό, οργάνωση και τεχνολογία και τόνισε ακόμη ότι στην προστασία του Υμηττού «δεν υπάρχει κομματική μάχη», αλλά κοινή ευθύνη «για το βουνό μας, τα παιδιά μας, τον καθαρό αέρα και την ασφαλή γειτονιά». Κάλεσε βουλευτές, δημάρχους και πολίτες να ενισχύσουν έγκαιρα τις εθελοντικές ομάδες, ενώ αναφέρθηκε και στη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης, των δορυφορικών δεδομένων καθώς και του συστήματος των μικροδορυφόρων που θα έχει για πρώτη φορά στη διάθεσή της η Ελλάδα φέτος με στόχο τον έγκαιρο εντοπισμό, την επιχειρησιακή αντιμετώπιση και την αποκατάσταση μετά από μια πυρκαγιά.
Ο Μανώλης Χριστοδουλάκης, Βουλευτής ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής, Υπεύθυνος Κοινοβουλευτικού Τομέα Εργασίας (ΚΤΕ) Περιβάλλοντος, τόνισε ότι οι επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης είναι ήδη παρούσες στην καθημερινότητα των πολιτών και καθιστούν επιτακτική την ανάγκη αναβάθμισης της Πολιτικής Προστασίας. Υπογράμμισε ότι απαιτείται αλλαγή ισορροπίας ανάμεσα στην πρόληψη, την καταστολή και την αποκατάσταση, με ουσιαστική ενίσχυση των πόρων που κατευθύνονται στην πρόληψη. Παράλληλα, επισήμανε την ανάγκη αποσαφήνισης αρμοδιοτήτων, καθώς σήμερα εμπλέκεται μεγάλος αριθμός συναρμόδιων φορέων, γεγονός που δυσχεραίνει τον αποτελεσματικό συντονισμό. Στάθηκε ιδιαίτερα στον ρόλο της επιστημονικής κοινότητας, της τεχνολογίας, των drones, των θερμικών καμερών, των ανθεκτικών οικοσυστημάτων, της συμμετοχής της τοπικής κοινωνίας και της οργανωμένης εκπαίδευσης και ασφάλισης των εθελοντών. Όπως ανέφερε, η κλιματική κρίση επιβάλλει συνολική αλλαγή μοντέλου στη χώρα μας.
Ο Γιώργος Καραμέρος, Βουλευτής Ανατολικής Αττικής του ΣΥΡΙΖΑ – ΠΣ, υπογράμμισε ότι ο Υμηττός πρέπει να παραμείνει πράσινος, ζωντανός και υγιής, επισημαίνοντας ότι τα τελευταία χρόνια η Αττική έχει υποστεί σημαντικές απώλειες πρασίνου. Αναγνώρισε τα βήματα που έχουν γίνει, αλλά τόνισε την ανάγκη να αντιμετωπιστούν τα πραγματικά προβλήματα στην πηγή τους, κάνοντας ειδική αναφορά στις πυρκαγιές που σχετίζονται με το δίκτυο ηλεκτροδότησης και στην ανάγκη ουσιαστικών επενδύσεων στο δίκτυο του ΔΕΔΔΗΕ. Όπως σημείωσε, δεν είναι δυνατόν οι Δήμοι να αναγκάζονται να διαθέτουν οχήματα και βάρδιες γύρω από πυλώνες που παρουσιάζουν κινδύνους. Παράλληλα, υπογράμμισε την ανάγκη μόνιμων προσλήψεων πυροσβεστών, ενίσχυσης της πρόληψης και αλλαγής πολιτικής, ώστε η Πολιτεία να μη μένει μόνο στη διαχείριση και την καταστολή, αλλά να επενδύει ουσιαστικά στην πρόληψη και στην προστασία της ποιότητας ζωής των πολιτών.
Ο Λάζαρος Κυρίζογλου, Πρόεδρος Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδος (ΚΕΔΕ) και Δήμαρχος Αμπελοκήπων – Μενεμένης, τόνισε την ανάγκη ψύχραιμης αποτίμησης της στρατηγικής που ακολουθήθηκε τα τελευταία χρόνια για την προστασία των δασών και την αντιμετώπιση των πυρκαγιών. Υπενθύμισε ότι στο παρελθόν υπήρξαν διακομματικές συναινέσεις και θεσμικές πρωτοβουλίες για τα δάση, όπως η σύσταση Γενικής Γραμματείας Δασών και η ενίσχυση των δασικών υπηρεσιών, ωστόσο, όπως σημείωσε, το αποτέλεσμα δείχνει ότι απαιτείται αλλαγή στρατηγικής. Επισήμανε ότι οι δασικές υπηρεσίες παραμένουν υποστελεχωμένες και χωρίς τον αναγκαίο εξοπλισμό, ενώ υπογράμμισε ότι ο Υμηττός αποτελεί θετικό παράδειγμα οργανωμένης προστασίας μέσα από τη δομή και τη λειτουργία του ΣΠΑΥ. Όπως ανέφερε, το ζητούμενο είναι να επιλεγεί η κατάλληλη στρατηγική, με ουσιαστικούς πόρους, καλύτερο συντονισμό και έμφασηστην πρόληψη.
Τον κύκλο των χαιρετισμών έκλεισε ο Γιώργος Μαρκόπουλος, Πρόεδρος Περιφερειακής Ένωσης Δήμων Αττικής (ΠΕΔΑ) και Δήμαρχος Γαλατσίου. Τόνισε πως ο Υμηττός αποτελεί την ανάσα της Αττικής και στη συνέχεια αναφέρθηκε στις δύσκολες συνθήκες που δημιουργεί η κλιματική κρίση, σημειώνοντας ότι «οι ακραίες θερμοκρασίες, οι πυρκαγιές, οι φυσικές καταστροφές και η συνεχής πίεση στο περιβάλλον δεν είναι εικόνες που βλέπουμε πια μόνο στις ειδήσεις». Στάθηκε ιδιαίτερα στην πρόληψη, την προετοιμασία, το σωστό σχεδιασμό και κυρίως στη συνεργασία τονίζοντας ότι οι δήμοι της Αττικής γνωρίζουν πόσο δύσκολη είναι η καθημερινή προσπάθεια, με περιορισμένους πόρους, με μεγάλες απαιτήσεις και με ευθύνες που συνεχώς αυξάνονται. « Η προστασία του Υμηττού δεν αφορά έναν μόνο Δήμο, έναν μόνο φορέα ή μια μόνο υπηρεσία. Είναι μια κοινή υπόθεση που απαιτεί συντονισμό, σχέδιο και σταθερή συνεργασία ανάμεσα στην πολιτεία, την αυτοδιοίκηση, την επιστημονική κοινότητα και ιδίως τους πολίτες» σημείωσε και εξέφρασε την πεποίθηση ότι χρειάζεται να επενδύσουν περισσότερο στην περιβαλλοντική συνείδηση ιδιαίτερα των νέων ανθρώπων.
Ο Προέδρος του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, Σπύρος Βασιλάκος, μίλησε αναλυτικά για τη συνεισφορά του Εθνικού Αστεροσκοπείου στην προστασία από φυσικές καταστροφές, με επίκεντρο την περίπτωση του Υμηττού, ενώ ακολούθησε η συζήτηση στο πάνελ «Οι Σύνδεσμοι στην Πρώτη Γραμμή: Προκλήσεις, Πόροι και Επιχειρησιακή Ετοιμότητα», με τη συμμετοχή Προέδρων Διαδημοτικών Συνδέσμων.
SPAY FORUM 2026: Η Αυτοδιοίκηση έδειξε τον δρόμο
Ιδιαίτερα ουσιαστική ήταν η συζήτηση στο αυτοδιοικητικό πάνελ του 5ου Forum του ΣΠΑΥ, με θέμα «Οι Σύνδεσμοι στην πρώτη γραμμή: Προκλήσεις, πόροι και επιχειρησιακή ετοιμότητα», όπου οι πρόεδροι μεγάλων αυτοδιοικητικών και περιβαλλοντικών συνδέσμων της Αττικής ανέδειξαν τον κρίσιμο ρόλο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στην πρόληψη, την πολιτική προστασία και την προστασία των ορεινών όγκων.
Στο πάνελ τοποθετήθηκαν ο Πρόεδρος του Ελληνικού Δικτύου Ανθεκτικών Πόλεων και Δήμαρχος Ελληνικού-Αργυρούπολης Γιάννης Κωνσταντάτος, ο Πρόεδρος του Αναπτυξιακού Συνδέσμου Δυτικής Αθήνας και Δήμαρχος Αγίων Αναργύρων-Καματερού Γιώργος-Σταύρος Τσίρμπας, ο Πρόεδρος του Συνδέσμου Δήμων και Κοινοτήτων για την Προστασία και Ανάπτυξη της Πάρνηθας Βασίλης Λαζάρου, ο Πρόεδρος του Περιβαλλοντικού Συνδέσμου Δήμων Αθήνας-Πειραιά Γρηγόρης Γουρδομιχάλης, ο Πρόεδρος του Συνδέσμου Δήμων για την Προστασία και Ανάπλαση του Πεντελικού και Δήμαρχος Κηφισιάς Βασίλης Ξυπολυτάς, καθώς και ο Πρόεδρος του ΣΠΑΥ και Δήμαρχος Παιανίας Ισίδωρος Μάδης.
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκαν η ανάγκη σταθερής και επαρκούς χρηματοδότησης, η έλλειψη προσωπικού και θεσμικών εργαλείων, η επιχειρησιακή ετοιμότητα ενόψει της αντιπυρικής περιόδου, αλλά και η ανάγκη να αποκτήσουν οι σύνδεσμοι σαφέστερο ρόλο στον σχεδιασμό και την υλοποίηση πολιτικών πολιτικής προστασίας.
Κατά τη διάρκεια του πάνελ παρουσιάστηκαν αποκαλυπτικά στοιχεία για την περιβαλλοντική υποβάθμιση ορεινών όγκων της Αττικής, με χαρακτηριστικές αναφορές σε παράνομες αποθέσεις μπαζών, αποβλήτων, εύφλεκτων υλικών, ακόμη και επικίνδυνων υλικών όπως προϊόντα αμιάντου, μέσα σε δασικές περιοχές. Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσαν οι εικόνες και οι αναφορές για δρόμους μέσα στο δάσος που έχουν αποκλειστεί από μπάζα και σκουπίδια, εμποδίζοντας ακόμη και την πρόσβαση βαρέων πυροσβεστικών οχημάτων σε περίπτωση πυρκαγιάς. Όπως επισημάνθηκε, το φαινόμενο δεν αφορά μόνο την αισθητική ή περιβαλλοντική υποβάθμιση, αλλά συνιστά άμεσο κίνδυνο για την πυροπροστασία και την ασφάλεια των πολιτών.
Οι συμμετέχοντες υπογράμμισαν ότι οι σύνδεσμοι και οι δήμοι καταβάλλουν σημαντική προσπάθεια στο πεδίο, με καθαρισμούς, αποψιλώσεις, διάνοιξη και συντήρηση δασικών δρόμων, περιπολίες, χρήση drones, αισθητήρων και καμερών, καθώς και συνεργασία με εθελοντικές ομάδες και κρατικές υπηρεσίες. Ωστόσο, τόνισαν ότι χωρίς μόνιμη χρηματοδότηση, επαρκή στελέχωση, θεσμική ευελιξία και ουσιαστική εφαρμογή της νομοθεσίας, οι προσπάθειες αυτές δεν μπορούν να αποδώσουν στο βαθμό που απαιτεί η κλιματική κρίση.
Κοινή διαπίστωση αποτέλεσε ότι η πρόληψη πρέπει να βρεθεί στο επίκεντρο της πολιτικής προστασίας, με τους αυτοδιοικητικούς συνδέσμους να συμμετέχουν ουσιαστικά στον σχεδιασμό και όχι να περιορίζονται σε επικουρικό ή αποσπασματικό ρόλο. Παράλληλα, τονίστηκε η ανάγκη να υπάρξει αυστηρότερος έλεγχος στη μεταφορά και απόρριψη αποβλήτων, καθώς και ενεργοποίηση όλων των αρμόδιων κρατικών υπηρεσιών, ώστε να αντιμετωπιστεί η οργανωμένη παραβατικότητα που επιβαρύνει τα βουνά και τις δασικές περιοχές της Αττικής.
Ο Πρόεδρος του ΣΠΑΥ και Δήμαρχος Παιανίας, Ισίδωρος Μάδης, έθεσε με έμφαση το ζήτημα της υποστελέχωσης των γραφείων Πολιτικής Προστασίας στους δήμους και στους συνδέσμους, επισημαίνοντας ότι η πολιτική προστασία δεν μπορεί να στηρίζεται μόνο στον εθελοντισμό ή σε αποσπασματικές ενέργειες, αλλά απαιτεί γνώση, εμπειρία, σχέδιο, προσωπικό και θεσμική κατοχύρωση. Τόνισε επίσης την ανάγκη να ενταχθούν οι σύνδεσμοι στη Χάρτα της Αυτοδιοίκησης και να αποκτήσουν δυνατότητες στελέχωσης μέσω κινητικότητας.
Ο Γιάννης Κωνσταντάτος ανέδειξε την ανάγκη οι μελέτες και οι προτάσεις της Αυτοδιοίκησης να υιοθετούνται και να χρηματοδοτούνται από το κράτος, τονίζοντας χαρακτηριστικά ότι «όταν έχεις ένα πρόγραμμα και μελέτη και το καταθέτεις, το κράτος πρέπει να το υιοθετήσει και να το χρηματοδοτήσει».
Ο Γιώργος-Σταύρος Τσίρμπας στάθηκε στον ρόλο των συνδέσμων στην πρόληψη, επισημαίνοντας ότι «η πρόληψη είναι πολύ σημαντική», ενώ υπογράμμισε την ανάγκη το κεντρικό κράτος να δείχνει μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στις προτάσεις της Αυτοδιοίκησης.
Ο Βασίλης Λαζάρου, αναφερόμενος στην Πάρνηθα και στους αυξανόμενους κινδύνους της κλιματικής κρίσης, σημείωσε ότι «η πρόκληση για εμάς και για τους συνδέσμους όλους είναι να διαχειριστούμε τους σύνθετους αυξανόμενους κινδύνους που έρχονται».
Ο Γρηγόρης Γουρδομιχάλης παρουσίασε συγκλονιστικά στοιχεία και εικόνες από παράνομες αποθέσεις μπαζών και αποβλήτων στο όρος Αιγάλεω, επισημαίνοντας ότι «καθαρίζουμε τη μία μέρα με δυσκολία και την επόμενη μέρα βλέπουμε πάλι σωρούς», ενώ τόνισε πως η περιβαλλοντική υποβάθμιση μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο αν τα αρμόδια κρατικά όργανα εφαρμόσουν τη νομιμότητα.
Ο Βασίλης Ξυπολυτάς έθεσε το ζήτημα της θεσμικής θέσης των συνδέσμων στην πολιτική προστασία, λέγοντας ότι «οι σύνδεσμοι δεν είναι στρατηγικοί συνομιλητές ή εταίροι στη διαχείριση της πολιτικής προστασίας», παρότι βρίσκονται καθημερινά στην πρώτη γραμμή.
Το SPAY FORUM 2026 συνεχίζεται σήμερα, Τετάρτη 13 Μαΐου, με διαδοχικές θεματικές ενότητες για τις ανθεκτικές υποδομές και τις ασφαλείς πόλεις, τη βιώσιμη διαχείριση και την πρόληψη, την πολιτική προστασία και την κλιματική προσαρμογή, τον συντονισμό υπηρεσιών και πόρων, την αντιπυρική περίοδο 2026, καθώς και τον ρόλο της τεχνητής νοημοσύνης στην περιβαλλοντική προστασία.
Οι εργασίες του Forum θα ολοκληρωθούν με την τελετή βραβεύσεων «Οι Φύλακες του Υμηττού», κατά την οποία θα τιμηθούν εθελοντικές ομάδες πολιτικής προστασίας από Δημάρχους του Συνδέσμου Προστασίας και Ανάπτυξης Υμηττού.
