Σε φάση τελικής διαμόρφωσης εισέρχεται από την κυβέρνηση η μεταρρύθμιση που προβλέπει τη μεταφορά των Υπηρεσιών Δόμησης (ΥΔΟΜ) στο Ελληνικό Κτηματολόγιο, την ώρα που οι δήμοι, μέσω της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδος (ΚΕΔΕ), διαφωνούν και οργανώνουν την αντίδρασή τους.
Την επικείμενη θεσμική αλλαγή ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, το περασμένο Σάββατο, στην ομιλία του στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, κάνοντας λόγο για πολεοδομίες που, όπως τόνισε, συχνά μετατρέπονται σε εστίες «εξυπηρετήσεων» ή ακόμη και διαφθοράς.
Η συζήτηση για την αφαίρεση της αρμοδιότητας των ΥΔΟΜ από τους δήμους δεν είναι καινούργια. Έχει ξεκινήσει εδώ και καιρό και κλιμακώθηκε μετά την έντονη αντίδραση ορισμένων δημοτικών αρχών απέναντι στα περιβαλλοντικά κίνητρα που εισήγαγε ο Νέος Οικοδομικός Κανονισμός (ΝΟΚ). Αρχικά συζητήθηκε η πρόταση οι πολεοδομίες – όπως είναι η παλαιότερη ονομασία τους – να περάσουν κεντρικά στο υπουργείο Περιβάλλοντος (ΥΠΕΝ) ή στις Περιφέρειες.
Υπενθυμίζεται ότι η μεταφορά των πολεοδομιών στους δήμους έγινε με τον «Καλλικράτη» (Ν. 3852/2010). Ως τότε, οι αρμόδιες υπηρεσίες υπάγονταν στις Νομαρχιακές Αυτοδιοικήσεις.
Στα χρόνια που ακολούθησαν, λίγες ΥΔΟΜ κατόρθωσαν να ανταποκριθούν στον ρόλο τους, κυρίως λόγω έλλειψης προσωπικού. Εν τω μεταξύ, η διαδικασία έκδοσης οικοδομικών αδειών έγινε ηλεκτρονική και πέρασε στην ευθύνη των μηχανικών, χωρίς να προχωρήσουν οι προβλεπόμενοι δειγματοληπτικοί έλεγχοι.
Στοιχεία που έδωσε αργά χθες το βράδυ η κυβέρνηση, για να ενισχύσει την επιχειρηματολογία της, αναφέρουν ότι μετά από 15 χρόνια μόλις οι 185 από τους 332 δήμους (56%) διαθέτουν ΥΔΟΜ, ενώ το υπόλοιπο 44% όχι. Ο μέσος χρόνος έκδοσης οικοδομικής άδειας φτάνει τους 6-8 μήνες και έχουν καταγραφεί και περιπτώσεις που ξεπέρασαν τα πέντε χρόνια. Οι αποκλίσεις από περιοχή σε περιοχή είναι μεγάλες, ενώ ο πολυκερματισμός σε μικρές και υποστελεχωμένες ΥΔΟΜ, σε συνδυασμό με τη διάχυση της τεχνογνωσίας, έχει οδηγήσει σε διαφορετικές ερμηνείες της νομοθεσίας, με αποτέλεσμα γειτονικοί δήμοι να εφαρμόζουν διαφορετικά το ίδιο νομικό πλαίσιο.
Ποιο είναι το αρχικό σχέδιο της κυβέρνησης
Σύμφωνα με τον κυβερνητικό σχεδιασμό, που ακόμη βρίσκεται σε αρχικό στάδιο, θα υπάρξουν αλλαγές στη δομή και την οργάνωση του Ελληνικού Κτηματολογίου, ώστε να αναλάβει την έκδοση οικοδομικών αδειών και τον έλεγχο της αυθαίρετης δόμησης, μέσα από τη δημιουργία μιας νέας αυτοτελούς διεύθυνσης.
Το υπό διαμόρφωση δίκτυο των 92 Κτηματολογικών Γραφείων και υποκαταστημάτων, σημειώνει η κυβέρνηση, καλύπτει το 97% της επικράτειας και αποτελεί έτοιμη βάση για τη μετάβαση με περιορισμένο κόστος.
Το πιθανότερο είναι ότι το Ελληνικό Κτηματολόγιο θα επιστρέψει στην αρμοδιότητα του ΥΠΕΝ (από το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, όπου είχε μεταφερθεί).
Στους δήμους θα παραμείνουν οι αρμοδιότητες που αφορούν τα πολεοδομικά σχέδια, τα ρυμοτομικά και τις πράξεις εφαρμογής.
Οι υπάλληλοι των ΥΔΟΜ θα κληθούν να αποφασίσουν αν θέλουν να μετακινηθούν στο Κτηματολόγιο ή να παραμείνουν στους δήμους. Η μετάβαση, όπως τονίζουν κυβερνητικά στελέχη, θα γίνει σταδιακά, χωρίς να επηρεαστεί η τρέχουσα λειτουργία του Κτηματολογίου.
Αφού ολοκληρωθεί η καταγραφή του προσωπικού που θα παραμείνει στις υπηρεσίες σύμφωνα με το economix, και καθοριστεί ο αριθμός στελεχών που απαιτούνται για τις ΥΔΟΜ στο Κτηματολόγιο, θα ακολουθήσουν προσλήψεις μηχανικών με διαδικασίες ανάλογες με εκείνες που ισχύουν ήδη για το ίδιο το Κτηματολόγιο, ώστε να μην υπάρξουν καθυστερήσεις.
Όπως τονίζει ο πρόεδρος του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος (ΤΕΕ) Γιώργος Στασινός, το προσωπικό που θα στελεχώσει τις νέες υπηρεσίες πρέπει να έχει ικανοποιητικές αμοιβές, δηλαδή πέρα από τον μισθό να δύναται να λάβει και πριμ παραγωγικότητας, ώστε να υπάρχει κίνητρο ταχείας εξυπηρέτησης πολιτών και επενδυτών. Ο ίδιος τάσσεται υπέρ της μεταρρύθμισης, υπογραμμίζοντας ότι «χρειάζεται να συνδυαστεί με την αναμόρφωση του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού (ΝΟΚ) και τον έλεγχο του συνόλου των οικοδομικών αδειών». Όπως σημειώνει, ένας σύγχρονος ΝΟΚ «δεν πρέπει να ξεπερνά τις 10 σελίδες» και όλες οι άδειες χρειάζεται «να ελέγχονται ως προς τον όγκο, το ύψος, τις αποστάσεις και τη φύτευση».
Αντιδρούν οι δήμοι και ετοιμάζονται να προσφύγουν στο ΣτΕ
Η ΚΕΔΕ ωστόσο αντιδρά έντονα. Ο Α’ αντιπρόεδρος της Ένωσης και δήμαρχος Βάρης – Βούλας – Βουλιαγμένης, Γρηγόρης Κωνσταντέλλος, δηλώνει στο economix ότι «η κίνηση αυτή προσβάλλει την Τοπική Αυτοδιοίκηση και συνιστά οπισθοδρόμηση». Υποστηρίζει μάλιστα ότι η κυβέρνηση αφαιρεί τις ΥΔΟΜ από τους δήμους εξαιτίας της σφοδρής αντίδρασης τους στον ΝΟΚ, που οδήγησε στην ακύρωση διατάξεων για αύξηση του ύψους των κτιρίων. «Δεν θέλουν να τους ξανασυμβεί», σημείωσε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι η ΚΕΔΕ θα προσφύγει στο Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ).